Language :
EMK-C-04

มันสำปะหลังคืออะไร

มันสำปะหลังคืออะไร

มันสำปะหลังเป็นพืชหัวชนิดหนึ่งมีชื่อเรียกกันทั่วไปในภาษาอังกฤษว่า แคสซาวา (Cassava) หรือ ทาปิโอก้า (Tapioca) ประเทศแถบแอฟริกา เรียกชื่อ ภาษาฝรั่งเศส ว่า แมนิออค (Manioc)

มันสำปะหลังมีถิ่นกำเนิดในอเมริกาใต้ เช่น ประเทศเปรู เม็กซิโก กัวเตมาลา ฮอนดูรัส และบราซิล ซึ่งมีการปลูกมันสำปะหลังมา 3,000 ถึง 7,000 ปีแล้ว ต่อมาได้ขยายไปสู่แหล่งอื่นๆ ของโลก โดยชาวโปรตุเกส และสเปน นำมันสำปะหลังจากเม็กซิโก มายังฟิลิปปินส์ ประมาณ คริตส์ศตวรรษ ที่ 17 และชาวฮอลแลนด์ นำไปยังอินโดนิเซีย ประมาณคริตส์ศตวรรษที่ 18

นักวิทยาศาสตร์ได้จัดมันสำปะหลังไว้เป็นหมวดหมู่ ดังนี้

ORDER:               GERANIALES OR EUPHORBIALES

CLASS:                 DICOTYLEDONEA

SUBCLASS:          ARCHICHLAMYDEAE

FAMILY:                EUPHORBIACEAE

TRIBE:                 MANIHOTEAE

GENUS:               MANIHOT

SPECIES:            ESCULENTA

มันสำปะหลังเป็นไม้พุ่มยืนต้น การปลูกมันสำปะหลังจะใช้ส่วนลำต้นตัดเป็นท่อนปักไปในดิน ตรงบริเวณรอยตัดที่ปักอยู่ในดินจะแตกเป็นราก ฝอย หลังจากปลูกได้  ประมาณ 2 เดือนรากจะค่อยๆสะสมแป้ง และมีขนาดโตขึ้น เรียกว่าหัวมันสำปะหลัง และจะสามารถเก็บเกี่ยวหัวมันสำปะหลังหลังจาก 6 เดือน ผ่านไปแล้วโดยจะยืดอายุเก็บเกี่ยวไปได้ถึง 16 เดือน    โดยส่วนตาที่อยู่ด้านข้างท่อนมันจะเจริญเติบโตออกมาเป็นลำต้นต่อไป

สำหรับประเทศไทยนั้น ไม่มีหลักฐานที่แน่ชัดว่า มีการนำมันสำปะหลังเข้ามาปลูกเมื่อใด  แต่คาดว่ามีการนำมันสำปะหลังมาจากประเทศมาเลเซียเมื่อปี 2329 โดยมีชื่อเรียกในระยะต่อมาว่า  มันไม้และมันสำโรง คำว่าสำปะหลัง นั้นภาษามาเลเซียและอินโดนีเซียเรียกว่า Ubikayu แปลว่า    พืชที่มีรากขยายใหญ่ และคล้ายกับภาษาชวาตะวันตกว่า "สัมเปอ (Sampeu)"

มันสำปะหลังที่ปลูกในประเทศไทย แบ่งเป็น 2 ชนิดคือ

  1. ชนิดหวาน (Sweet Type)  เป็นมันสำปะหลังที่มีปริมาณกรดไฮโดรไซยานิคต่ำ ไม่มีรส ขมใช้เพื่อการบริโภคของมนุษย์ มีทั้งชนิดเนื้อร่วนนุ่ม และชนิดเนื้อแน่น เหนียว แต่มีจำนวนน้อย
  2. ชนิดขม (Bitter Type) เป็นมันสำปะหลังที่มีกรดไฮโดรไซยานิคสูง เป็นพิษ และมีรสขม ไม่เหมาะสำหรับการบริโภคของมนุษย์ หรือใช้หัวมันสำปะหลังสดเลี้ยงสัตว์โดยตรง แต่จะใช้สำหรับอุตสาหกรรมแปรรูปต่างๆเช่น แป้งมัน มันอัดเม็ด และแอลกอฮอล์ เป็นต้น เนื่องจากมีปริมาณแป้งสูง มันสำปะหลังที่ปลูกในประเทศไทยส่วนใหญ่เป็นชนิดขมสำหรับใช้ในอุตสาหกรรม

ลักษณะเด่นของมันสำปะหลังไทย        

ประเทศไทยมีการวิจัยปรับปรุงขยายพันธุ์มันสำปะหลังในรูปแบบธรรมชาติที่เรียกว่า “Conventional Breeding” โดยไม่มีการตัดแต่งยีน หรือตัดต่อทางพันธุรรรม (Non-Genetically Modified Organisms  หรือ Non-GMOs) เหมือนอย่างสินค้าเกษตรหลาย ๆ ชนิดทั่วโลก ซึ่งถือเป็นลักษณะเด่นของมันสำปะหลังไทย นอกจากนี้  มันสำปะหลังยังมีลักษณะเด่นอื่น ๆ อีกหลายประการ เช่น เมื่อแปรรูปเป็นแป้งมันสำปะหลัง จะมีลักษณะเด่นดังนี้

1.    มีสีขาว (white in colour)

2.    ไม่มีรส  (no after taste)

3.    ไม่มีกลิ่น (odorless)

4.    มีความคงตัวสูง (High freeze-thaw stability)

5.    ใส ไม่มีสี เมื่อผสมในอาหาร (Provides a clear paste when cooked) สามารถแข่งขันด้านราคาและใช้เป็นวัตถุดิบทดแทนแป้งชนิดอื่นในอุตสาหกรรมต่าง ๆ ได้อย่างหลากหลาย

ผลิตภัณฑ์ของเรา

ประเทศไทยผลิตและส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังเพื่อเป็นวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมต่าง ๆ เป็นระยะเวลายาวนานกว่า 30 ปี ซึ่งตลอดเวลาที่ผ่านมาประเทศไทยมีการพัฒนา ศึกษา  ค้นคว้า วิจัย และปรับปรุงเทคโนโลยีการผลิต เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายและมีคุณภาพดีสอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้ทั้งในประเทศ และต่างประเทศ   จนปัจจุบันประเทศไทยจัดเป็น   ผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังที่สำคัญเป็นอันดับหนึ่งของโลก  โดยปี2553สามารถส่งออกได้เป็นมูลค่าสูงกว่า  68,000 ล้านบาท และมีแนวโน้มว่าเพิ่มสูงขึ้นเป็นลำดับในอนาคต ผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังที่ไทยส่งออกหลัก ๆ ได้แก่

1.    มันเส้น

2.    มันอัดเม็ด

3.    แป้งมันสำปะหลัง (แป้งดิบ  และแป้งแปรรูป)

4.    ผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังอื่นๆ เช่น สาคู ฯลฯ

คุณภาพสินค้าผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังของไทย

ประเทศไทยมีการตรวจสอบและควบคุมการส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังอย่างเข้มงวด ตั้งแต่ขั้นตอนการผลิตของผู้ส่งออก  จนกระทั่งขั้นตอนการส่งออก  ซึ่งผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังของไทยมีการตรวจสอบคุณภาพอย่างพิถีพิถัน ตามหลักเกณฑ์มาตรฐานสากลตามระบบการควบคุมคุณภาพ (GMP - Good Manufacturing Practice System) และระบบการวิเคราะห์อันตรายและจุดวิกฤติที่ต้องควบคุมในการผลิตอาหาร (HACCP - Hazard Analysis Critical Control Point) และ/หรือระบบมาตรฐาน ISO และในการส่งออก มีการกำหนดมาตรฐานส่งออกมันเส้น /มันอัดเม็ด และแป้งมันสำปะหลัง ซึ่งก่อนขนสินค้าลงเรือจะมีการตรวจสอบคุณภาพจากผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าทุกครั้ง ขณะนี้ มีบริษัทตรวจสอบมาตรฐานสินค้ามันสำปะหลังที่กรมการค้าต่างประเทศได้ขึ้นทะเบียนไว้มากถึง 23 บริษัท

“มัน” พืชเศรษฐกิจสีเขียว

ด้วยคุณลักษณะความเป็นวัตถุดิบจากธรรมชาติ กอปรกับกระบวนการผลิตที่มีคุณภาพมาตรฐานระดับสากล ทำให้ผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังของไทยเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ในปัจจุบัน นโยบายด้านพลังงานของประเทศไทยเน้นการส่งเสริมและผลักดันการหาพลังงานทดแทนน้ำมันเชื้อเพลิง ซึ่งพลังงานทดแทนที่น่าสนใจและมีความเป็นไปได้ คือ การผลิตเชื้อเพลิงจากมันสำปะหลัง ซึ่งถือเป็นมิติใหม่ที่ประเทศไทยได้เลือกใช้ประโยชน์จากมันฯ

· เอทานอล (Ethanol) เป็นพลังงานทางเลือกที่สามารถใช้ทดแทนน้ำมันเชื้อเพลิงได้อย่างยั่งยืน เพราะผลิตจากมันสำปะหลัง ซึ่งสามารถปลูกหมุนเวียนได้ไม่มีวันหมดสิ้น การใช้เอทานอลผสมในน้ำมันเบนซิน จะได้น้ำมันเชื้อเพลิงที่เรียกว่า “น้ำมันแก๊สโซฮอล์”  ที่ช่วยให้เครื่องยนต์สะอาด ลดมลพิษ และลดการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ

· พลาสติกชีวภาพ (Bioplastics) เป็นพลาสติกที่ผลิตจากวัตถุดิบมันสำปะหลัง ข้าวโพด หรืออ้อย โดยใช้กระบวนการผลิตทางเทคโนโลยีชีวภาพ มีคุณสมบัติสามารถย่อยสลายได้ในธรรมชาติ จึงเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการผลิตวัสดุสำหรับการใช้งานที่เป็นการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

ประเทศไทยในฐานะผู้ส่งออกมันสำปะหลังอันดับหนึ่งของโลก จึงมีโอกาสในการพัฒนาเป็นศูนย์กลางของอุตสาหกรรมเอทานอลและพลาสติกชีวภาพได้อย่างครบวงจรในอนาคต ซึ่งจะช่วยเพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน อันจะเชื่อมโยงไปสู่ความเป็นผู้นำในอุตสาหกรรมมันสำปะหลังอย่างเต็มภาคภูมิ